Działalność nierejestrowana to forma prowadzenia małego biznesu, która dla wielu osób stanowi pierwszy krok w przedsiębiorczość. Często pojawia się jednak pytanie o konieczność posiadania kasy fiskalnej oraz NIP w takim przypadku. Poniższy artykuł wyjaśnia najważniejsze zasady i obowiązki związane z działalnością nierejestrowaną w kontekście ewidencjonowania sprzedaży i identyfikacji podatkowej.
Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana (inaczej zwana działalnością nieewidencjonowaną) to forma aktywności zarobkowej, która nie wymaga rejestracji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Została wprowadzona w 2018 roku w ramach Konstytucji Biznesu jako rozwiązanie dla osób osiągających niewielkie przychody z działalności gospodarczej.
Działalność nierejestrowana to drobna działalność zarobkowa osoby fizycznej, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Kluczowe cechy działalności nierejestrowanej:
- Nie wymaga rejestracji w CEIDG
- Obowiązuje limit przychodów (w 2023 roku to 2700 zł miesięcznie)
- Dotyczy wyłącznie osób fizycznych, które w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziły działalności gospodarczej
- Nie obejmuje działalności wymagających koncesji, licencji czy zezwoleń
Działalność nierejestrowana a NIP
Jednym z najczęstszych pytań osób rozpoczynających działalność nierejestrowaną jest kwestia numeru NIP (Numeru Identyfikacji Podatkowej). Wbrew powszechnej opinii, prowadzenie działalności nierejestrowanej nie zwalnia z obowiązku posiadania NIP-u.
Każda osoba fizyczna, która osiąga jakiekolwiek przychody, w tym z działalności nierejestrowanej, powinna posiadać NIP. Jest to numer przypisany danej osobie w kontaktach z administracją skarbową. Osoby, które rozliczały się wcześniej z podatku dochodowego (np. z tytułu umowy o pracę), już posiadają NIP, który jest tożsamy z numerem PESEL w kontaktach z urzędem skarbowym.
Ważne: Jeśli nie posiadasz jeszcze NIP-u, powinieneś złożyć zgłoszenie identyfikacyjne NIP-7 w urzędzie skarbowym właściwym dla twojego miejsca zamieszkania.
NIP jest niezbędny do:
- Wystawiania rachunków dla klientów
- Rozliczania podatku dochodowego
- Kontaktów z urzędem skarbowym
Kasa fiskalna w działalności nierejestrowanej
Kolejną istotną kwestią jest obowiązek posiadania kasy fiskalnej. Czy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną musi rejestrować sprzedaż na kasie fiskalnej?
Zasadniczo, działalność nierejestrowana podlega tym samym przepisom dotyczącym kas fiskalnych co zwykła działalność gospodarcza. Oznacza to, że obowiązek posiadania kasy fiskalnej zależy od:
1. Rodzaju sprzedawanych towarów lub świadczonych usług
2. Osiągniętego limitu sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych
Zwolnienia z obowiązku posiadania kasy fiskalnej
Przepisy przewidują szereg zwolnień z obowiązku ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej. Najważniejsze z nich to:
- Zwolnienie podmiotowe – gdy sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 000 zł, a w przypadku rozpoczęcia działalności – gdy przewidywana sprzedaż nie przekroczy tej kwoty w proporcji do okresu prowadzenia działalności.
- Zwolnienia przedmiotowe – dotyczące określonych rodzajów działalności i usług wymienionych w rozporządzeniu Ministra Finansów.
W przypadku działalności nierejestrowanej, której miesięczny przychód nie może przekroczyć 75% minimalnego wynagrodzenia, najczęściej kwalifikuje się ona do zwolnienia podmiotowego z obowiązku posiadania kasy fiskalnej.
Praktyczne aspekty prowadzenia działalności nierejestrowanej
Prowadząc działalność nierejestrowaną, należy pamiętać o kilku istotnych kwestiach:
Dokumentowanie sprzedaży: Mimo braku obowiązku posiadania kasy fiskalnej w większości przypadków, należy dokumentować sprzedaż poprzez wystawianie rachunków. Rachunek powinien zawierać:
- Dane wystawiającego (imię, nazwisko, adres)
- NIP wystawiającego
- Dane nabywcy
- Datę wystawienia
- Przedmiot i wartość sprzedaży
Ewidencja przychodów: Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną powinny prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, która pomoże kontrolować miesięczne limity przychodów oraz będzie podstawą do rozliczenia podatku dochodowego. Wystarczy prosty arkusz kalkulacyjny lub zeszyt, gdzie będziesz notować datę, kwotę i przedmiot każdej transakcji.
Rozliczenie podatkowe: Przychody z działalności nierejestrowanej należy wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36, w części dotyczącej przychodów z innych źródeł. Pamiętaj, że mimo uproszczonej formy działalności, nadal jesteś zobowiązany do odprowadzania podatku dochodowego od osiągniętych przychodów.
Kiedy konieczne jest przejście na działalność rejestrowaną?
Działalność nierejestrowana musi zostać przekształcona w działalność gospodarczą w następujących przypadkach:
- Gdy miesięczny przychód przekroczy 75% minimalnego wynagrodzenia
- Gdy rodzaj działalności wymaga uzyskania koncesji, licencji lub zezwolenia
- Gdy działalność ma być prowadzona w formie spółki cywilnej
W momencie przekroczenia limitu przychodów, należy zarejestrować działalność gospodarczą w CEIDG w ciągu 7 dni. Od tego momentu obowiązują wszystkie standardowe wymogi dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, w tym potencjalnie obowiązek posiadania kasy fiskalnej.
Działalność nierejestrowana to prosty sposób na rozpoczęcie przygody z przedsiębiorczością. Mimo uproszczonych formalności, nadal wymaga posiadania NIP, a w określonych przypadkach może wymagać także kasy fiskalnej. Kluczowe jest regularne monitorowanie przychodów i znajomość przepisów, aby w odpowiednim momencie dokonać przejścia na pełnoprawną działalność gospodarczą. Pamiętaj, że działalność nierejestrowana to nie tylko przywileje, ale także obowiązki, które musisz wypełniać jako uczestnik obrotu gospodarczego.